هدف از اين راهنماي خريد، آشناكردن شما با بعضي از اصطلاحات و امكانات دوربينهاي ديجيتال است. مطمئناً با خواندن اين راهنما عكاس نخواهيد شد. ولي ميتوانيد تفاوتها را تا حد زيادي درككنيد و حداقل هنگام خريد، اعتماد به نفس بيشتري داشته باشيد. البته اصطلاحاتي كه در اينجا توضيح ميدهم، به صورت كاملاً مختصر ميباشد و براي اين است كه آشنايي مختصري با آنها داشته باشيد. چنانچه ميتوان براي هر كدام از موضوعات مطرحشده، يك مقاله هم نوشت.
قبل از ورود به مبحث راهنماي خريد، در اينجا متذكرميشويم كه اصولاً درباره راهنمايخريد چه دوربيني بحث ميكنيم. بهطوركلي، دوربينهاي ديجيتال را از نظر كيفيت و كارايي، ميتوان به چند رده تقسيم كرد. ما در اينجا دو دسته كلي را براي آنها در نظر ميگيريم.
1 - دوربينهاي (Single Lens Reflex (SLR
2 - دوربينهاي NON-SLR
البته هركدام از اين دو مورد را ميتوان به ردههاي كوچكتري هم تقسيمبندي كرد. ولي در اينجا همين دو رده را در نظر ميگيريم. منظور ما از دوربينهاي SLR هم دوربينهايي است كه لنز آنها ثابت نيست و شما ميتوانيد لنز آنها را تعويض كنيد. اين رده از دوربينها، مناسب عكاسان حرفهاي و كساني است كه در واقع عكاسي شغل آنهاست. كيفيت و كارايي فوقالعاده اين دوربينها و در عين حال قيمت بالاي خود دوربين، به اضافه هزينهاي كه بايد براي خريد انواع لنزكنيد، آنها را بيشتر مناسب اين قشرميسازد.
دسته دوم هم دوربينهاي با لنز ثابت است كه قيمتي از چندده هزار تومان تا حداكثر يك ميليون تومان دارند. انواع دوربينهاي غيرحرفهاي، نيمه حرفهاي، و حرفهاي در اين مجموعه قرارميگيرند. با توجه به مهارت شما در عكاسي و اينكه ميخواهيد چهقدر براي خريد هزينهبكنيد، ميتوانيد دوربين موردنياز خود را انتخاب كنيد. راهنماي خريد ما در واقع براي خريد رده دوم دوربينهاست. هرچند بسياري از اصطلاحات و امكانات با دوربينهاي SLR مشترك است.
امكانات سختافزاري
در اين بخش سعي ميكنيم بخشهاي سختافزاري يك دوربين را بررسي كنيم.
سنسور دوربين
همانطور كه ميدانيد، سنسور دوربين در واقع وظيفه فيلم را در دوربين انجام ميدهد. تصوير از لنز بر روي سنسور ميافتد و هنگامي كه دكمه شاتر دوربين فشردهميشود، تصويري كه بر روي سنسور قراردارد، به پردازنده تصوير دوربين فرستادهميشود. بخش پردازش تصوير، آن را پس از پردازش، به صورت يك فايل تصويري ذخيره ميكند. سنسورها در دو نوع CMOS و CCD موجود هستند. اكثر دوربينهايي كه ما بررسي ميكنيم، از سنسور نوع CCD استفاده ميكنند.
در واقع نكتهاي كه در مورد سنسور ميتوان گفت اين است كه هر چه اندازه آن بزرگتر باشد، تصاوير به دست آمده كيفيت بيشتر و نويز كمتري دارند. اكثر دوربينهاي SLR از سنسورهايي در كلاس (Advanced Photo System(APS بهره ميگيرند كه داراي اندازهاي چندين برابر سنسورهاي دوربينهاي معمولي است. افزايش اندازه سنسور باعث كيفيت بهتر عكسها ميشود و نويز آنها را تا حد زيادي كاهش ميدهد و در نتيجه، به شما امكان استفاده از تنظيمات ISO بالاتري را با نويز كمتر ميدهد.
در دوربينهاي معمولي مورد بررسي ما، اندازه سنسور چندان مهم نيست. زيرا اكثر آنها داراي سنسورهايي با اندازه "8/1:1 و يا حتي كوچكتر هستند و در اين رده دوربينهايي با سنسور سايز APS به چشم نميخورد. هر چند SONY R1 كه جديداً معرفي شده اين مرز را نيز در هم شكسته است.
وضوح (Resolution)
مهمترين نكتهاي كه احتمالاً هنگام خريد دوربين مورد توجه شما قرارميگيرد، وضوح دوربين است. در حال حاضر نيز مسابقه وضوح بين توليدكنندگان جريان دارد و تاكنون برنده آن آخرين مدل دوربين شركت سوني، يعني R1 با وضوح 3/10 مگاپيكسل است. (البته در رده دوربينهايي كه ما بررسي ميكنيم).
نكتهاي كه اكثراً در مورد وضوح دوربين اشتباه ميكنند اين است كه فكر ميكنند وضوح بيشتر دوربين، به معني كيفيت بالاتر عكسها است. در صورتي كه اين امر كاملاً اشتباه است. مثلاً يك دوربين پنج مگاپيكسلي داراي وضوحي 5/2 برابر يك دوربين دو مگاپيكسلي است. ولي ممكن است عكسهاي تهيه شده توسط آن، به خاطر معايب سنسور و يا موتور پردازش تصوير ضعيف، كيفيت بالاتري نداشته باشد.
مثلاً رنگها كاملاً به حالت واقعي نزديك نباشد و يا نويز تصوير بيشتر باشد. در صورتي كه همان سوژه با دوربين دو مگاپيكسلي، كيفيت عكس بهتري داشته باشد. در واقع چيزي كه وضوح را تعيينميكند، اندازه عكس است و هر چه وضوح دوربين بيشتر باشد، اندازه عكس بزرگتر است و در نتيجه شما قادر خواهيد بود عكس را در اندازه بزرگتري با كيفيت بهتري پرينت بگيريد. در عين حال، جزئيات بيشتري از سوژه نيز مشخص خواهد بود. اما وضوح واقعي يك دوربين چقدر است؟
وضوح دوربينها به دو صورت اعلام ميشود: يكي وضوح كامل كه در واقع تعداد پيكسلهايي است كه بر روي سنسور وجود دارد. ديگري وضوح مؤثر كه در واقع حداكثر تعداد پيكسلهايي است كه ميتواند در يك عكس استفاده شود. مثلاً يك دوربين چهارمگاپيكسلي كه قادر است عكسهايي با وضوح 1712*2272 پيكسل بگيرد، داراي وضوح مؤثر 88/3مگاپيكسل است. دقت كنيد كه اكثر شركتهايي كه دوربينهاي ارزانقيمت توليد ميكنند، حداكثر وضوح واقعي را بيان نميكنند، بلكه وضوحي كه دوربين به طريق نرمافزاري به آن دستمييابد را اعلام ميكنند.
مثلا دوربين داراي يك سنسور دو مگاپيكسلي است و قادر است عكسها را با بزرگنمايي ديجيتالي در اندازه پنج مگاپيكسل هم ذخيره نمايد. در اين صورت، شما با يك دوربين دو مگاپيكسلي طرف هستيد و نه يك دوربين پنج مگاپيكسلي. اين مسئله خصوصاً در مورد ماركهاي بينام و نشان و ارزانقيمت پيش ميآيد. لذا به اين نوع مسائل دقت كنيد.
سرعت شاتر (Shutter Speed)
سرعت شاتر نيز يكي از نكات مهم هر دوربين محسوبميشود و محدوده آن نيز بين دوربينهاي مختلف، متفاوت است. منظور از سرعت شاتر، مدت زماني است كه نور به سنسور ميرسد. مثلاً با سرعت شاتر 1000:1 ثانيه سنسور به مدت 1000:1 ثانيه نور ميخورد و تصوير به دست آمده ذخيره ميشود و اگر سرعت شاتر مثلاً به پنج ثانيه افزايش يابد، تصوير حاصل از سنسور كه به مدت پنج ثانيه نور از لنز به آن تابيده است، ذخيره ميشود. محدوده سرعت شاتر نيز در دوربينهاي مختلف، متفاوت است. اين مقدار از يك چندهزارم ثانيه تا چند ثانيه متغير است. سرعتهاي سريع شاتر، بهويژه براي عكاسي از سوژههاي متحرك و صحنههاي ورزشي، مناسبند. بعضي از دوربينها نيز داراي سرعت B هستند.
يعني شاتر تا مدت زيادي بازميماند و سنسور نور ميخورد. محدوده سرعت مورد نياز شاتر را، نوع عكسهايي كه ميخواهيد بگيريد، تعيين ميكند. اگر از عكسگرفتن از صحنههاي ورزشي و سوژههاي متحرك لذت ميبريد، بايد دوربيني تهيه كنيد كه داراي محدوده سرعتهاي بالاي شاتر باشد و اگر مثلا علاقمند به نجوم هستيد و ميخواهيد عكسهايي در دل شب و از حركت ستارگان تهيه كنيد، بايد دوربيني تهيه كنيد كه داراي زمانهاي نوردهي بالا و در بهترين حالت مود B براي سرعت شاتر باشد.
در عين حال بسياري از دوربينها در حالت خودكار به شما امكان دسترسي به تمام محدودههاي سرعت شاتر را نميدهند؛ مگر اينكه دوربين را در حالت تنظيمات دستي (Manual) تنظيم كنيد.
لنز دوربين (Camera Lens)
معمولاً شركتهاي سازنده دوربين از لنزهاي ساخت خودشان استفاده ميكنند. هرچند بعضي از آنها هم از لنزهاي ساخت شركتهاي اپتيكي بسيار معروف سود ميبرند. از آنجايي كه در دوربينهاي ديجيتال، لنز تنها عامل اصلي نيست و ساير بخشها نيز تأثيرات بسيار عميقي برروي كيفيت نهايي عكس دارند، نبايد به مارك لنز به تنهايي توجه كرد. چه بسيار دوربينهايي كه داراي لنزهاي بسيار معروفي هستند. ولي كيفيت عكس متوسطي دارند.
مهمترين خصوصيت يك لنز، عدد F يا فاصله كانوني آن است. عدد F ميزان گشادي ديافراگم را نشان ميدهد. بهطوري كه هر چه اين مقدار كوچكتر باشد، لنز سريعتر و قدرت روشنايي بيشتري خواهد داشت. اگر بخواهيم ساده تعريف بكنيم، بايد بگوييم فاصله كانوني در واقع فاصله ميان محل تشكيل تصوير تا عدسي ميباشد. هر چه فاصله كانوني بيشتر باشد، تصوير حاصله بزرگتر و لنز در حالت تلهتر است و هر چه فاصله كانوني كوچكتر باشد، منظره مورد عكسبرداري وسيعتر و لنز وايدتر است.
در دوربينها فاصله كانوني لنز با دو مقدار و برحسب ميليمتر بيانميشود كه عدد اول وايدترين حالت لنز و عدد دوم تلهترين حالت لنز را بيان ميكند و از تقسيم دومي بر اولي، مقدار زوم نوري به دست ميآيد. مثلاً يك لنز با فاصله كانوني 96-24 ميليمتر داراي زوم نوري چهار برابر ميباشد. يعني تصاوير حاصله در تلهترين حالت تا چهار برابر نسبت به وقتي كه دوربين در وايدترين حالت است، بزرگتر است. دقت كنيد كه زوم واقعي يك دوربين مقدار زوم نوري يا زوم اپتيكال آن است و زوم ديجيتال در واقع يك حيله نرمافزاري بيش نيست. در زوم ديجيتال، تصاوير را به صورت نرمافزاري تا چند برابر بزرگ ميكنند؛ كاري كه خودتان هم ميتوانيد در خارج از دوربين و با نرمافزارهاي گرافيكي، بهسادگي انجام دهيد.
در بسياري از دوربينها، زومكردن لنز از طريق دكمههايي كه برروي دوربين است، صورت ميگيرد. ولي در صورت وجود حلقه زوم (Zoom Ring) بر روي لنز، همانند دوربينهاي پيشرفته انجام اين كار بسيار سادهتر صورت خواهد گرفت. يكي ديگر از امكاناتي هم كه بعضي از دوربينها دارند، وجود مبدلهايي براي لنز است كه با قراردادن آنها بر روي لنز دوربين، امكان اضافهكردن لنزهاي ديگري را نيز به اين دوربينها داريد كه باعث افزايش حالت وايد و يا تله لنز دوربين شما خواهند شد. اين وسايل جانبي تنها از سوي توليدكننده دوربين ساخته ميشود و البته قيمت بالايي نيز دارد.
LCD و منظرهياب (Viewfinder)
LCD در واقع نماي بيروني دوربين شماست. سوژهها را ابتدا در LCD ميبينيد ، كادر و ساير خصوصيات را به كمك آن تنظيم ميكنيد و سپساز آنها عكس ميگيريد و در عين حال ميتوانيد تصاوير گرفته شده را نيز در آن مرور كنيد. اطلاعات و مشخصات مورد نياز نيز از طريق LCD به شما ارائه ميشود. اندازه LCD با اينچ بيان ميشود و البته هر چه بزرگتر باشد، مطمئنا بهتر هم خواهد بود. در بعضي از دوربينها، امكان درآوردن LCD و چرخش آن را در زواياي گوناگون داريد كه ميتواند كمك بسيار زيادي بهويژه در به هنگام گرفتن عكس در زواياي غيرمعمول باشد. وضوح LCD نيز با پيكسل بيان ميشود. مثلاً يك LCD با 135هزار پيكسل؛ كه هر چه اين مقدار بيشتر باشد، تصاوير در آن كيفيت بهتري دارند و شفافترند.
وجود خصوصياتي در LCD همانند پوشش ضدانعكاس بر روي آن كه باعث ميشود تصاوير حتي در نور شديد هم درLCD ديده شوند و امكان تقويت روشنايي LCD در محيطهاي كمنور نيز ميتواند به مشاهده بهتر تصاوير كمك كند. منظرهياب هم در دوربينها در دو نوع الكترونيكي و اپتيكي وجود دارد. منظرهياب الكترونيكي همانند LCD است و وقتي به علت نور شديد قادر به ديدن LCD نيستيم، از آن استفاده ميكنيم. اما مزيت منظرهياب اپتيكي اين است كه همواره قابل استفاده است. مثلاً هنگامي كه مشغول عكسبرداري متوالي از سوژه هستيد، با استفاده از منظرهياب اپتيكي سوژه را از دست نميدهيد و ميتوانيد آن را تعقيب كنيد. عيب منظرهيابهاي اپتيكي اين است كه داراي پوشش صددرصد نيستند و معمولاً تا حدود 80 درصد كادري كه بر روي سنسور ميافتد را نشان ميدهند. در عين حال، بعضي از اطلاعاتي كه ميتوانيم بر روي LCD ببينيم، روي منظرهياب اپتيكي قابل مشاهده نيست.
فوكوس خودكار و لامپ كمكي اتوفوكوس
(Auto Focus & AF Assistant Lamp)
يكي از كاربرديترين بخشهاي يك دوربين، به خصوص هنگامي كه نميخواهيد خود را با دردسرهاي فوكوس و تنظيمات دستي درگير كنيد، بخش فوكوس خودكار آن است. وقتي ميخواهيد با استفاده از فوكوس خودكار از سوژهاي عكس بگيريد، دوربين بر روي سوژه فوكوس ميكند، لنز را بر روي آن تنظيم مينمايد و سپس عكس گرفته ميشود. در صورتي كه نور محيط كم و يا محيط تاريك باشد، فوكوس خودكار به خوبي عمل نميكند. دوربين به خوبي بر روي سوژه فوكوس نميكند و يا زمان زيادي براي فوكوس صرف ميشود.
لامپ كمكي اتوفوكوس، يك لامپ كوچك در جلوي دوربين است كه معمولاً نارنجيرنگ بوده و هنگام گرفتن فوكوس، چند ثانيه روشن ميشود و باعث تسريع و دقت در اين فرايند ميشود. بعضي از شركتها نيز همانند سوني از روش خاص خود براي اين منظور استفادهميكنند. سوني از شيوهاي به نام هولوگرام ليزري سودميبرد. وجود اين لامپ در بسياري موارد به كمك شما خواهد آمد. وجود آن را قبل از خريد چك كنيد و توجه داشتهباشيد كه عدم كارايي درست سيستم فوكوس خودكار، باعث تارشدن عكسها خواهد شد.
فلاش (Flash)
وجود فلاش بر روي دوربين، يكي از مزاياي مهم محسوب ميشود كه امروزه تقريباً اكثر دوربينها، داراي اين خصوصيت هستند. برد و قدرت اين نوع فلاشها براي كاربردهاي حرفهايتر مناسب نيستند و معمولاً نياز به استفاده از فلاشهاي ديگر هم وجود دارد. لذا در صورتي كه دوربين امكان اتصال فلاشهاي خارجي (External Flash) را داشته باشد، در آينده ميتوان از اين خصوصيت استفاده كرد. البته دقت كنيد كه فلاش داخلي دوربين شما هم از حالتهاي مختلف فلاش همانند مودهاي Slow Sync ،Red-Eye Reduction و ... پشتيباني نمايد. بهخصوص حالتRed-Eye براي از بينبردن قرمزي چشم در هنگامي كه از فلاش استفاده ميكنيد، مفيد خواهد بود.
اگر دوربين شما امكان اتصال فلاشهاي خارجي (External Flash) را داشتهباشد و از استاندارد Hot Shoe براي اتصال فلاش به دوربين پشتيباني نمايد بسيار مفيد خواهد بود. اضافه كردن فلاش خارجي به دوربين به خصوص هنگامي كه برد و قدرت فلاش شما كم است سودمند خواهد بود. در عين حال، بعضي از دوربينها از تمام مدلهاي فلاش پشتيباني كامل نميكنند و شما قادر به استفاده از تمام امكانات آنها نخواهيد بود و در بعضي از موارد نيز، محدود به استفاده از بعضي از مدلهاي خاص ميشويد كه معمولاً خود شركت سازنده دوربين هم آنها را عرضه كرده است.
در استفاده از فلاشهاي قديمي هم محتاط باشيد. چون ممكن است محدوده Trigger Voltage بالايي داشته باشند و به دوربين شما آسيب برسانند كه اين مورد را در آينده در مطلبي جداگانه توضيح خواهيم داد.
لرزهگير (Anti Shake) يا ثابتكننده تصوير (Image Stabilizer)
همانطوري كه قبلاً هم اشارهكرديم، اگر شما داراي دوربيني با زوم نوري بالا هستيد و ازدرجات بالاي زوم براي عكسبرداري استفاده ميكنيد و در عين حال سرعت شاتر دوربين را بر روي مقاديري همانند 20:1 ثانيه و يا كمتر تنظيم كردهايد، اگر دوربين را براي عكسبرداري با دست گرفته باشيد، مشاهده نمودهايد كه عكسها تاحدي تار شدهاند. اين امر به خاطر لرزشهاي ناخودآگاه دست بوده و تنها راه چاره آن، قراردادن دوربين بر روي سه پايه و يا مكاني ثابت است. دوربينهايي كه داراي سيستم ثابتكننده تصوير هستند، با روشهايي اين تكانهاي ناخودآگاه را خنثيميكنند و باعث بهبود كيفيت عكسميشوند. بودن اين سيستم در دوربين، بهويژه در دوربينهاي با زوم نوري بالا، بسيار مفيد خواهد بود.
باتري (Battery)
باتري دوربين جزء بخشهاي حياتي يك دوربين است. هيچ چيز بدتر از آن نيست كه ناگهان در حين عكسبرداري از يك سوژه مهم، پيغام تمامشدن باتري را ببينيد. اگر دوربين شما از باتريهاي سايز AA استفاده ميكند، احتمالاً مجبوريد باتريهاي قابل شارژ و شارژر مربوطه را خودتان بهطور جداگانه تهيه كنيد. اگر از باتري ليتيومي هم استفاده ميكنيد كه با شارژر همراه دوربين عرضه ميشود، باز هم يك باتري اضافهبگيريد. آداپتور AC نيز از جمله وسايل جانبياي است كه ميتواند به شما كمك زيادي بكند. هر چند اكثراً بايد آن را به صورت جداگانه تهيه كنيد.
كارت حافظه (Memory Card)
اينكه دوربين شما از چه نوع كارتي پشتيباني ميكند، چندان مهم نيست. ولي اگر از كارتهاي معموليتر همانندSD و يا CF پشتيباني نمايد، بسيار بهتر خواهد بود. بعضي از دوربينها با داشتن دو اسلات بر روي دوربين، از دو نوع فرمت كارت پشتيباني ميكنند كه ميتواند مفيد باشد. به هر صورت، شما مجبوريد براي دوربين خود يك كارت هم بگيريد. چون اكثر كارتهايي كه همراه دوربين عرضهميشود، معمولاً از 32 مگابايت فراتر نميرود كه براي نيازهاي امروزه بسيار كوچك است.
هميشه سعي كنيد كارتهايي با سرعت بالا تهيه كنيد. بهويژه اگر عكسها را با فرمتهاي ديگري غير از JPG ذخيره ميكنيد. زيرا عكسهاي با فرمت RAW و TIFF، داراي حجم بالايي هستند و هر چه كارت حافظه سريعتر باشد، مدت زمان كمتري براي كپي عكس بر روي كارت طول ميكشد و دوربين سريعتر آماده عكاسي مجدد ميشود. در هنگام عكسبرداري متوالي هم كارتهاي سريعتر عملكرد بهتري خواهند داشت.
كنترل از راه دور (Remote Control)
بعضي از افراد كنترل از راه دور را يك قطعه لوكس براي دوربين ميدانند كه وجود آن ضروري نيست. ولي اگر شما ميخواهيد بيشتر عكسهاي خانوادگي بگيريد، وجود آن بهخصوص وقتي خودتان هم ميخواهيد در عكس باشيد و البته كسي هم به دوربين شما دست نزند، بسيار مفيد است. تا مدتي قبل، فقط شركتهاي اليمپوس و كانن به همراه بعضي از مدلهاي خود كنترل از راه دور هم عرضه ميكردند. ولي در حال حاضر اكثر شركتها اين مسئله را در برنامهخود گنجاندهاند. البته دقت كنيد كه دوربين شما كنترل از راه دور بيسيم را پشتيباني كند.
چون بسياري از شركتها، مدلهاي سيمدار هم عرضه ميكنند كه آن را نيز بايد جداگانه و با قيمتي نسبتاً بالا تهيه كنيد. البته تقريباً تمام دوربينها، از حالت Self-Timer پشتيباني ميكنند كه عكس را چند ثانيه پس از زدن دكمه شاتر ميگيرد و شما در اين مدت ميتوانيد خودتان را به جلوي دوربين برسانيد. ولي وجود كنترل از راه دور به شما كارايي بهتري ميدهد. در عين اين كه بعضي از مدلها امكانات زوم و يا مشاهده عكسهاي گرفته شده به وسيله كنترل را دارند.
اتصال به كامپيوتر، تلويزيون و چاپگر
اكثر دوربينها براي اتصال دوربين به تلويزيون و مشاهده عكسها بر روي تلويزيون، خروجي AV دارند و از اين جهت مشكلي نيست و اتصال دوربين به كامپيوتر نيز از طريق پورت USB صورت ميگيرد و البته مدلهاي نادري هم از پورت FireWire و يا همان IEEE 1394 استفاده ميكنند. هر چند در حال حاضر، اكثر دوربينها با پورت 2.0 USB عرضه ميشوند كه سرعت بالاتري نسبت به 1.1 USB دارد.
ولي حتي اگر دوربين از پورت 1.1 USB هم استفاده كند، زياد مسئله مهمي نخواهد بود. چون با خريد يك دستگاه كارتخوان، مشكل حل خواهد شد. البته در حال حاضر تكنولوژي Wi-Fi نيز در حال همهگيرشدن است و اين مسئله به دوربينها هم سرايت كرده است و كمكم شاهد مدلهايي خواهيم بود كه به اين تكنولوژي مجهز هستند. اگر دوربين شما به Wi-Fi مجهزباشد و برروي كامپيوتر هم كارت شبكه بيسيم داشته باشيد و هردو نيز از يك نوع استاندارد پشتيباني نمايند، در اين صورت قادر خواهيد بود عكسها را از دوربين مستقيماً به كامپيوتر بهصورت بيسيم و بدون نياز به اتصال آنها به يكديگر ارسال نماييد. پشتيباني از استاندارد PictBridge كه امكان اتصال مستقيم دوربين به چاپگر و پرينت عكسهاي دوربين را مستقيماً ميدهد، امكان خوبي است كه البته نياز به داشتن يك چاپگر با اين استاندارد نيز ميباشد.
اتصال سه پايه به دوربين
شايد اين مسئله چندان مهم نباشد. ولي اگر شما از سه پايه، زياد استفاده ميكنيد و محل اتصال پيچ سه پايه به دوربين كه بر روي دوربين قرار دارد پلاستيكي باشد، اين قسمت به مرور خراب ميشود، و در نتيجه مشكلساز خواهد بود. بنابراين در صورتي كه فكر ميكنيد از سه پايه زياد استفاده خواهيد كرد، اين مسئله را لحاظ كنيد.
وزن و اندازه و بدنه
اين مسئله نيز به شما بستگي دارد كه اگر حوصله نگهداشتن يك دوربين سنگين را نداريد و به دنبال انواع سبكتر، با اندازههاي كوچكتر و البته امكانات محدودتر باشيد، خوشدستي دوربين را نيز فراموش نكنيد. هميشه قبل از خريد، دوربين را در دست بگيريد و ببينيد آيا اصولاً با آن احساس راحتي ميكنيد يا خير. دقت كنيد كه دوربينهاي ارزانتر داراي بدنه پلاستيكي هستند و دوربينهاي گرانتر داراي بدنه فلزي. اگر اين مسئله براي شما مهم است، مطمئناً بايد پول بيشتري هم خرج كنيد.
امكانات و وسايل جانبي
اكثر شركتهاي سازنده، امكانات و وسايل جانبي زيادي براي هر مدل دوربين در نظرميگيرند كه هرچند ممكن است براي شما استفادهاي نداشته باشد، ولي براي بعضي از كاربران لازم خواهد بود و البته اين وسايل را بايد به طور جداگانه تهيه كنيد. وسايلي همانند پوششهاي عكاسي در زير آب كه براي هر مدل جداگانه ساختهميشود و با قراردادن دوربين در داخل آن، ميتوانيد هنگام غواصي، از عكاسي تا عمق 50متر زير آب لذت ببريد.
لنزهاي جانبي كه از طريق آداپتورهاي مخصوصي به لنز شما اضافه ميشود و ميتواند لنز را چند درجه تلهتر و يا وايدتر بنمايد و لوازمي از اين قبيل.
اگر اينها براي شما مهم هستند، ببينيد كه آيا براي مدلي كه ميخواهيد تهيه كنيد، اين وسايل ساخته شدهاند و آيا اصولا امكان تهيه آنها در ايران وجود دارد يا خير؟
امكانات عكسبرداري
نكاتي كه در اين بخش توضيح ميدهيم، مسائلي را دربرميگيرد كه در عكسبرداري مورد استفاده قرار ميگيرد.
حالتهاي صحنه (Scense Mode)
هر دوربين داراي حالتهاي آماده و از پيش تعريف شدهاي براي عكسبرداري از صحنههايمختلف است. مانند عكسبرداري از چهره (Portrait)، منظره و ... كه با تنظيم دوربين بر روي هرحالت، سرعت شاتر، ديافراگم و ساير قسمتها براي آن حالت بهطور خودكار تنظيم ميشود. تعداد حالتهاي آماده در دوربينهاي مختلف، متفاوت است. بيشتر نيز مورد استفاده افراد غيرحرفهاي قرارميگيرد. تعداد زياد اين حالتها، حتي ممكن است باعث سردرگمي شود. اگر دقت كرده باشيد، نحوه انتخاب اين نوع حالت از طريق منوهاي دوربين و يا از طريق دكمه دايره مانندي است كه در بالاي دوربين قرار دارد.
كنترلهاي دستي (Manual Control)
بعضي از دوربينهاي ارزانقيمت، امكان انتخاب و تغيير بعضي از تنظيمات دوربين را همانند سرعت شاتر، درجه بازشدن ديافراگم و ... را به شما نميدهند و بعضي هم بهطور محدود، اين كار را انجام ميدهند. ولي اگر ميخواهيد يك عكاس حرفهاي شويد، دوربيني تهيه كنيد كه به شما امكان تنظيم سرعت شاتر، درجه ديافراگم، مودهاي نوردهي، تنظيمات ترازسفيدي (White Balance)، تنظيمات جبران نوري و ... را بدهد. استفاده از فوكوس دستي نيز امكاني است كه نبايد فراموش كرد. بهويژه در مواردي كه فوكوس خودكار امكان ندارد و يا سخت است. فوكوس دستي زماني كاربرديتر و استفاده از آن راحتتر خواهد شد كه دوربين داراي حلقه فوكوس دستي
(Manual Focus Ring) بر روي لنز باشد. در عين حال استفاده از فوكوس و تنظيمات دستي باعث تاخير شاتر كمتري هم ميشود.
حساسيت به نور (ISO)
ميزان حساسيت به نور در دوربينهاي قديمي توسط فيلم دوربين تعيين ميشد. ولي در دوربينهاي ديجيتال، اين مسئله توسط خود دوربين تعيين ميشود. هر چه حساسيت را بر روي عدد بالاتري تنظيم كنيد، دوربين به نور حساستر ميشود و عكسهاي روشنتري ميگيرد و در عين حال نويز عكس نيز بالا ميرود.
در دوربينهاي Non-SLR، اين مقدار در اكثر دوربينها تا 400 قابل تنظيم است. ولي در دوربينهاي SLR، حتي تا مقدار 3200 نيز ميتوانيد آن را تنظيم كنيد.
عكسبرداري ماكرو (Macro)
اگر به عكسبرداري از حشرات و اشياي ريز علاقهداريد، مطمئنا بايد دوربيني تهيه كنيد كه حالت ماكروي قوي داشته باشد. در عكسبرداري با حالت ماكرو، قادريد دوربين را تا چند سانتيمتري سوژه نزديككنيد و از آن عكسبگيريد. اين ميزان در دوربينهاي مختلف، متفاوت است. در بعضي از مدلها، حتي تا يك سانتيمتري سوژه هم ميتوانيد نزديك شويد.
هيستوگرام زنده (Live Histogram)
هيستوگرام جزء امكاناتي است كه بهويژه براي عكاسان حرفهاي كاربرد دارد. اكثر دوربينها، داراي هيستوگرام هستند ولي بعضيها هم داراي حالت هيستوگرام زنده هستند. يعني اطلاعات هيستوگرام دائما بر روي LCD نشان داده ميشود و شما ميتوانيد در بهترين حالت و با بيشترين جزئيات از سوژه عكس بگيريد.
فرمت عكسها
تمام دوربينها عكسها را با فرمت JPG ذخيره ميكنند. البته در صورتي كه دوربين شما امكان ذخيره فرمتهايTIFF و RAW را نيز داشته باشد، مطمئناً امكان بهتري خواهدبود. ولي اگر از اين دو فرمت زياد استفادهميكنيد، سعي كنيد كارت حافظه سريعي براي دوربين خود تهيهكنيد تا زمان كپي اين عكسها بر روي كارت كاهش يابد. در عين حال، بعضي از دوربينها امكان تهيه و ذخيره يك عكس با دو فرمت را بهطور همزمان دارند كه بيشتر موردتوجه حرفهايها قرارميگيرد.
مود فيلمبرداري
اكثر دوربينهاي عكاسي ديجيتال به شما امكان فيلمبرداري كوتاهمدت را ميدهند. فيلمها در فرمتهاي MPEG ،AVI ،QuickTime، و MJPEG ذخيره ميشوند. وضوح فيلمبرداري نيز متفاوت است. فيمبرداري با كيفيت VGA كه داراي وضوح 480 *640 پيكسل و 30 فريم در هر ثانيه است، ميتواند حداقلي از استاندارد باشد. هر چند بعضي از دوربينها امكان فيلمبرداري XGA با وضوح 768*1024 را نيز دارند.
بعضي از دوربينها نيز در عين داشتن مود فيلمبرداري خوب، براي آن محدوديت قائل ميشوند. مثلاً شما ميتوانيد فقط يك كليپ 15ثانيهاي ضبط كنيد. دقت كنيد كه صدا نيز همراه فيلم ضبط شود. چون بعضي از مدلها اين كار را انجام نميدهند. اكثر دوربينها نيز در حين فيلمبرداري به شما امكان استفاده از زوم لنز را نميدهند و هنگام فيلمبرداري، زوم دوربين ثابت است. ولي بعضي از مدلها امكان استفاده از زوم را در حين فيلمبرداري ميدهند. يكي از امكاناتي كه البته در بسياري از دوربينها هم وجود دارد، ضبط صدا در هنگام گرفتن عكس است. يعني هنگامي كه دكمه شاتر را ميفشاريد، چند ثانيه از صداي محيط نيزمعمولا با فرمت WAV همراه عكس ذخيره ميشود و يك عكس صدادار براي شما تهيه ميكند. اينها مسائلي است كه وجود آنها را بايد قبل از خريد بررسي كنيد.
عكسبرداري پي در پي (Continuous Shooting)
مواقعي پيش ميآيد كه شما نياز داريد چندين عكس پشت سرهم و بدون فاصله زماني از يك سوژه بگيريد. اكثر دوربينها اين امكان را در اختيار شما قرارميدهند. ولي سرعت عكسبرداري و كيفيت عكسها و در عين حال تعداد كل عكسهايي كه ميتوانند بگيرند، متفاوت خواهد بود. مثلاً فرض كنيد دوربين شما امكان گرفتن دو فريم عكس با كيفيت بالا را در هر ثانيه دارد، البته اين كار فقط تا پنج ثانيه امكانپذير است. يعني در نهايت دهعكس تهيه ميكند. اگرچه با پايينآوردن وضوح عكسها نيز ميتوانيد سرعت عكس گرفتن را بالا ببريد. در عينحال، بعضي از دوربينهاي جديد، اين كار را بدون محدوديت زماني هم انجام ميدهند. كارت حافظه سريعتر نيز در بعضي از موارد ميتواند به افزايش سرعت كمك كند.
منوها و دكمهها
نحوه كاركردن با منوها و دكمههاي هر دوربين با ساير دوربينها فرقميكند و در اين مورد نميتوانيم توصيه خاصي بكنيم. ولي امكاناتي همانند سرعت نمايش عكسها، دسترسي راحت به دكمهها و منوها را هميشه در نظر داشته باشيد.
كيفيت عكسها
تمام مسائلي كه تاكنون مطرح كردهايم را ميتوان جزئياتي به حساب آورد كه در كنار كليتي به عنوان كيفيت عكس قرار ميگيرند. اگر شما دوربيني بخريد كه امكانات بسيار زيادي داشته باشد، ولي كيفيت عكس مورد انتظار شما را نداشته باشد، احتمالا احساس زيان زيادي به شما دست خواهدداد. كيفيت عكس را با وضوح دوربين اشتباه نگيريد. زيرا همانطور كه گفتيم اين دو، چندان ارتباطي با هم ندارند.
بهترين راه براي بررسي كيفيت عكس، ديدن نمونه عكسهاست و البته در هيچ جايي جز اينترنت هم نميتوانيد آنها را بيابيد. بسياري از سايتهاي عكاسي و معرفي دوربين، نمونه عكسهاي يك دوربين را كه در شرايط مختلفي هم گرفته شده برروي سايت قرار دادهاند. ابتدا چند مدل را با توجه به سليقه، خواستهها و بودجهاي كه ميخواهيد هزينه كنيد، در نظر بگيريد و سپس از طريق اينترنت نمونه عكسهاي مختلف آنها را با سايز واقعي بگيريد و مقايسه نماييد.
از حجم بالاي عكسها نترسيد. بههرصورت چند ساعت اينترنت در مقابل هزينه چندصدهزارتوماني دوربين چندان مهم نخواهد بود. از عكسهاي كوچك شده و تغيير اندازه داده شده نيز استفاده نكنيد، زيرا هيچ چيز را نشان نميدهند. به ميزان نويز، Purple Fringing ،Barrel Disturtion، ميزان قرمزي چشم و معايب ديگر توجه داشته باشيد. (ميتوانيد به مقاله "معايب دوربينهاي ديجيتال" در شماره 16 مراجعه كنيد.)
نحوه خريد و مراكز خريد
قبل از خريد، تكليف خودتان را با خودتان روشن كنيد. چه انتظاري از دوربين خود داريد؟ فقط ميخواهيد چند عكس خانوادگي ساده بگيريد، يا ميخواهيد حرفهايتر كاركنيد؟ البته به جيب خود هم نگاه كنيد. بعد از اينكار و مهمتر از آن، بعد از اينكه تصميم گرفتيد چه مقدار ميخواهيد براي اين كار هزينه كنيد (البته غير از قيمت دوربين هزينههاي كارتخوان، كارت حافظه اضافه، باتري و شارژر، سه پايه و كيف را هم در نظر بگيريد) بهترين كار، رفتن به بازار و گرفتن قيمت دوربينهايي در رده مناسب خودتان است. تمام آنها را قيمت كنيد و از گارانتي آنها هم بپرسيد. سپس با گشت زدن در اينترنت و ديدن سايتهايي كه در مورد دوربين ديجيتال مقاله مينويسند، امكانات، مزايا و معايب آنها را با هم مقايسه كنيد. دقت كنيد كه ممكن است بعضي از خصوصيات يك دوربين براي شما اهميت بيشتري داشته باشد و بيشتر بهكار شما بيايد. بنابراين دوربيني تهيه كنيد كه داراي آن مشخصات باشد.
مراكز خريد
اگر در تهران زندگي ميكنيد، بهترين جا براي خريد دوربين خيابان جمهوري است. اكثر مغازهها در كنار موبايل و لوازم صوتي و تصويري، دوربين هم ميفروشند. ولي مخصوصاً در حول و حوش تقاطع خيابان حافظ و جمهوري، پاساژها و مغازههايي هستند كه به طور اختصاصي تنها در حوزه دوربين و لوازم مربوط به آن فعاليت ميكنند. قيمت و نوع گارانتي را از چند مغازه بپرسيد و در همان اولين مغازه شروع به خريد نكنيد. بيشتر ماركهاي معروف در ايران نمايندگي دارند و بهتر است دوربين را با گارانتي همانها بخريد و ترجيحاً دوربين بدون گارانتي و يا با گارانتي متفرقه نخريد. البته بعضي از نمايندگيها هم فروشگاههاي خود را نيز دارند كه محصولات خود را ميفروشند و در عين حال اطلاعات فني بيشتري هم ميتوانند به شما بدهند.
بعد از انتخاب فروشگاه موردنظرتان، حتما چند عكس با دوربين بگيريد و روشن شدن فلاش، لامپ كمكي اتوفوكوس و سالم بودن دكمهها را نيز بررسي كنيد.
در نهايت محتويات داخل جعبه دوربين را كاملاً چك كنيد. البته ممكن است اين محتويات بر روي جعبه دوربين هم چاپ شده باشد. از اين طريق هم ميتوانيد آن را چك كنيد. بعضي از نمايندگيها هم همراه دوربين وسايلي قرار ميدهند كه البته از وجود آنها نيز همراه دوربين مطمئن شويد. وسايل جانبي را هم ميتوانيد از همان فروشگاهها تهيه كنيد. ولي براي خريد كارت حافظه و كارتخوان، حتماً سري هم به پاساژهاي كامپيوتري بزنيد. شايد مدلهاي بهتري ديديد