شأن قرائت سورههاي مخصوصي از قرآن شريف در ماه مبارك رمضان

بعضي از سورههاي قرآن شأن بخصوصي دارند و ثواب قرائت آنها مخصوصاً در ماه مبارك رمضان بسيار زياد است. از اين ميان بايد از سورههاي شريفه توحيد، البيّنه، ياسين، الرحمن و يوسف نام برد. عقايدي كه درباره اهميت قرائت اين سورهها وجود دارد از اين قرار است:

سوره توحيد: يزديها عقيده دارند سعادت خواندن سوره شريفه توحيد در ماه مبارك رمضان نصيب هر كسي بشود براي او افتخار است. آن شخص بايد سه مرتبه سوره توحيد را بخواند و در روايات آمده است هر كسي سه مرتبه سوره توحيد را بخواند ثواب خواندن يك ختم قرآن را ميبرد. همچنين عقيده دارند خواننده سوره توحيد در همان سال به زيارت حج يا زيارت مرقد يكي از چهارده معصوم مشرّف ميشود و يا هر حاجتي داشته باشد برآورده ميگردد.

زنهاي يزد نيز عقيده دارند در مجلس ختم قرآن زنانه سوره توحيد را اگر دختران دمبخت بخوانند در آن سال عروس ميشوند و اگر زن حامله اين سوره را بخواند پسر ميزايد.

كسي كه سعادت خواندن سوره توحيد نصيبش ميشود بايد دهن شيريني بدهد. به اين ترتيب كه پس از سه مرتبه قرائت سوره توحيد با اجازه از مربي قرآن به بازار ميرود و دهن شيريني تهيه ميكند. دهنشيريني يكي از اين شيرينيهاست: خرما، نقل آلوچهاي، نقل بيدمشكي، حلواي برنج، شربت قند، زولبيا، گوشفيل، حلواي گل زرد، ترحلوا يا حلواي توتك.

دهنشيريني را روز عيد فطر بعد از خواندن نماز عيد در همان مسجد يا محلي كه ختم قرآن برگزار بوده است بين نمازگزاران تقسيم ميكنند.

در روستاي بيده ميبد يزد هم روز آخر ماه رمضان كه نوبت به خواندن جزو آخر قرآن ميرسد ابتدا آخوند (مربي قرآن) سوره «عمّه» را ميخواند بعد طبق معمول شركتكنندگان در ختم قرآن سورههاي بعد را قرائت ميكنند تا به سوره «توحيد» برسند. سوره توحيد نصيب هر كس شد سه مرتبه سوره را ميخواند و مقدار يك من(3) نُقل بين حاضران «بش»(4) ميكند.

سوره البيّنه: بعضي افراد همان شأني كه براي سوره «توحيد» قائلند براي سوره «البيّنه» نيز قائل ميباشند و همان آداب و تشريفاتي كه در مورد خواندن سوره توحيد به جا ميآورند عيناً براي سوره البيّنه انجام ميدهند.

سوره يوسف: سوره يوسف روز دوازدهم ماه مبارك رمضان قرائت ميشود. خواندن اين سوره نيز ثواب بسيار دارد و زنان عقيده دارند خواندن سوره يوسف باعث زياد شدن محبت ميشود.

در شيراز رسم است روزي كه سوره يوسف خوانده ميشود زنان همراه خود نبات يا سيب و يا خوراكي ديگري به مجلس ختم قرآن ميبرند و وقتي سوره يوسف را قرائت كردند به آن خوراكي ميدمند و عقيده دارند هر كسي از آن بخورد محبتش به طرف مقابل زياد ميشود.

در بجنورد، ملاّ و مربي قرآن از زني كه خواندن سوره يوسف نصيبش ميشود انعام ميگيرد. اين انعام شامل مبلغي پول، يا پارچه يا شيريني است.

سوره ياسين: سوره ياسين كه در جزءِ بيست و سوم قرآن است در روز بيست و سوم ماه رمضان قرائت ميشود. در اين روز زنان شركتكننده در ختم قرآن هر كدام دو رشته نخ كوك سفيد با خود به مجلس ميآورند و هنگام قرائت سوره ياسين به هر يك از كلمات «مبين» كه رسيدند يك گره به آن دو رشته نخ ميزنند. چون سوره ياسين داراي هفت كلمه «مبين» است هفت گره زده ميشود. گرهها بايد طوري باشد كه به آساني از هم باز شود. پس از تمام شدن سوره ياسين، گرهها را از هم باز ميكنند؛ بعد آن دو رشته نخ را مابين صفحات سوره ياسين ميگذارند تا حاجتشان برآورده شود. آن قرآن را نيز بايد از دسترس ديگران دور نگه داشت تا مبادا نخها از لاي قرآن بيفتد. بعضيها نخها را لاي كفن خود ميگذارند و عقيده دارند از بركت سوره ياسين تحمّل فشار قبر بر آنها آسان ميشود.

سوره الرّحمن: روز بيست و هفتم ماه رمضان سوره «الرّحمن» قرائت ميشود. اين سوره نيز يكي از سورههاي مهم قرآن ميباشد و قرائت آن در ماه رمضان آداب خاصي دارد. در بجنورد رسم است در مجلس زنانه، سوره الرّحمن به هر كسي كه رسيد پس از خواندن آياتي از اين سوره با كسب اجازه از معلم قرآن به بازار ميرود و يك كيسه حنا و مقداري نُقل ميخرد و به مجلس ميآورد. به محض ورود آن زن چند دقيقه قرائت قرآن را تعطيل ميكنند و نُقل را در ظرفي ريخته اول جلو معلم قرآن ميبرند و بعد به ديگران تعارف ميكنند. هر كس يكي دو دانه نُقل برميدارد و خطاب به شخصي كه نُقل را خريده است اگر دختر باشد ميگويد: «الهي سفيدبخت شوي» و اگر زن باشد ميگويد: «خدا زيارت قسمتت كند.»

بعد صاحبخانه مقداري از حنا را در ظرفي خيس ميكند و نزد يكايك زنها ميبرد. آنهايي كه قرآن ميخوانند يك بند انگشت خود را داخل حنا ميكنند، و ميگويند: «بر ابنملجم لعنت». زنهايي كه سواد ندارند و در جلسه فقط به قرآن گوش ميدهند هر ده انگشت دستها را در حنا فرو ميكنند. پس از چند لحظه كه حنا رنگ داد انگشتان را با دستمال پاك ميكنند و به ادامه قرائت قرآن ميپردازند. باقيمانده نُقل و حنا متعلق به صاحبخانه و معلم قرآن است.

در فردوس نيز عقيده دارند هر كس در ختم قرآن سوره الرّحمن را بخواند، خود و خانوادهاش به هر آرزويي كه دارند ميرسند و ناخوش نميشوند. روز بيست و هفتم وقتي نوبت خواندن سوره الرّحمن ميرسد يكي از حاضران در جلسه قرآن با صداي بلند ميگويد: «مه حاضرم(5) دو كيلو نبات شاخه وادم(6)» ديگري صدا ميزند: «مه حاضرم چهار كيلو نبات شاخه وادم» و به اين ترتيب آن كس كه از همه بيشتر پيشنهاد بدهد فيض خواندن سوره الرّحمن نصيبش ميشود.

روز آخر رمضان هم در فردوس هر كدام از افرادي كه در ختم قرآن شركت دارند با خود يك سيني شيريني از قبيل كشمش يا خرما يا نقل ميآورند و پس از خواندن آخرين جزء قرآن، شيرينيها را در يك چادرشب وسط شبستان مسجد ميريزند تا مخلوط شود. دو نفر هم شيرينيها را تقسيم ميكنند و جلو هريك از افراد، يك دوري شيريني ميگذارند. آخر سر هم قسمت اعظم شيريني باقيمانده را كه سهم آخوند محل است به در خانهاش ميفرستند.