مسجد جامع گوهرشاد

این بنا عظیم ترین مسجد چهار ایوانی ایران است که در سال 821  ه.ق به دستور گوهر شاد آغ همسر شاهرخ تیموری و با معماری استاد قوام الدین شیرازی در مجموعه حرم مطهر ساخته است0 این مسجد با 9410 متر مربع وسعت دارای چهار ایوان به نامهای مقصوره ، دار السیاره ، حاجی حسن ، آب و همچنین هفت شبستان می باشد . بزرگترین ایوان مسجد ، مقصوره آن است که با مقرنس کاری کتیبه ثلث به خهط بالیسنغر میرزا و کاشیکاری بسیار زیبایی مزین شده است . از دیگر جلوه های هنری جامع گوهر شاد منبری موسوم به منبر صاحب الزمان می باشد.

 آرامگاه حکیم ابولقاسم فردوسی

به استناد، منصوربن حسن ملقب به ابولقاسم فردوسی در سال 329 ه.ق در پاژ به دنیا آمد. وی از نجیب زادگان و دهاتیان توس بود که شاهنامه را در شصت هزار بیت با مزمون داستان های  اسطوره ای و ملی ایرانیان به نظم در آورد . وی سال های پایانی عمرش را در بینوایی به سر برد و سرانجام در سال 411 و بنا به قولی در سال416 ه.ق در توس دیده از جهان فروبست . بنای فعلی آرامگاه وی پس از یک سلسله تحولات معماری با زیربنای 945متر مربع در  سال1354ساخته شد . در ساختمان این بنای آرامگاهی از شیوه ی معماری هخامنشی و تزئینات آن دوران و تزئینات دوره اسلامی استفاده شده است.

آرامگاه نادر شاه افشار

نادرشاه افشار موسس سلسله افشاریان در زمان خود با رشادت ایران را از انحطاط صفویان و تسلط افاغنه نجات بخشید اما به دلیل تغییر رفتار در اواخر عمر ، به سال 1160 ق به دست سردارانش به قتل رسید . بنای کنونی آرامگاه نادر در سال 1340ه.ش با طرح و نقشه مهندس هوشنگ سیحون به اتمام رسید . ای بنا مشتمل بر اتاق آرامگاه ، تالارهای موزه ، ایوان ها ، راهروها ، تالار پذیرائی ، باغ، محوطه ای زیبا و آب نمائی چشم نواز است . مجسمه مفرغی نادر سوار بر اسب از آثار هنری استاد ابوالحسن صدیقی هنرمند معاصر ساخته شده که ریخته گری آن در ایتالیا به انجام رسیده است

شهر تاریخی توس

توس در قدیم به منطقه ای با وسعتی در حدود 2000 کیلومتر مربع واقع در میان دو رشته کوه بینالود در جنوب و هزار مسجد در شمال اطلاق می شده است این ولایت مشتمل بر 4 شهر تابران، نوغان ، رادکان، و تروغبذ بوده و تابران کلنون به توس مشهوراست که در قرن4 ه.ق بزرگترین شهر منطقه محسوب می گشته است . آن چه از توس قدیم بر جامانده عبارتنداز : باروی شهر ، ارگ توس وبنای مشهور گنبد هارونیه و مسجد جامع قرن 5 هجری ، آرامگاه منسوب به محمد غزالی و باغ و بنای نوساز آرامگاه فردوسی.

بنای هارونیه

این بنای تاریخی در حدود 600متری آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی واقع شده است و احتمالا خانقاه یا مقبره ای است که در سده هشتم هجری بر روی بناها کهن شهر تابران بنیاد گردیده است درکنار این بنا سنگ سیاهی به عنوان یادبود امام محمد غزالی از غرفای سده پنجم و ششم هجری دیده می شود.