اگر بدانیم كه بهترین روش برای مقابله با عوارض بازنشستگی و سالمندی چیست، در آن صورت سالمند شدن یك موفقیت محسوب می‌شود. 
   
   
 اگر بدانیم كه بهترین روش برای مقابله با عوارض بازنشستگی و سالمندی چیست، در آن صورت سالمند شدن یك موفقیت محسوب می‌شود.
سالمند، فردی است كه كشتی زندگی خود را از مسیر تندبادهای بسیاری گذرانده، تجربیات بسیاری اندوخته، بر سختی‌ها و بیماری‌های بسیاری فائق آمده،به مرحله‌ای از عمر خویش رسیده است كه مطابق فرهنگ شرقی "بر صدر می‌نشیند و قدر می‌بیند".
اما، رعایت نكاتی بدیهی و ساده كه بسیاری از سالمندان از آن آگاه نیستند، زندگی سالمندان را شاداب تر خواهد كرد، زیرا آگاهی نسبت به این نكات برای اصلاح و بهبود روش زندگی و در پیش گرفتن زندگی سالم و پویا در سن سالمندی، موثر است.
اگر به فعالیت‌های روزانه سالمندانی كه در اطرافمان زندگی می‌كنند، دقت كنیم، در می‌یابیم كه بسیاری از آنان نسبت به‌نكات ساده بهداشتی و توصیه‌های معقول كارشناسان آگاهی ندارند و یا خود را ملزم به رعایت آنها نمی‌دانند و به همین دلیل نیز غالبا گوشه‌گیر و منزوی می‌شوند.
یكی از نكات مهم و در عین حال ساده برای سالمندان، رعایت رژیم غذایی مناسب است كه خطر ابتلاء به انواع بیماری‌ها را از آنان دور می‌كند.
به اعتقاد متخصصان، در دوران سالمندی به علت وجود اضافه وزن ، افزایش فشارخون ، چربی خون بالا ، افزایش قند خون و احتمال ابتلاء به بیماریهای استخوانی، زمینه افزایش سكته قلبی ، مغزی و یا احتمال ابتلاء به سرطان وجود دارد.
به اعتقاد بسیاری از متخصصان تغذیه، می‌توان با یك برنامه منظم و صحیح غذایی ، از بروز بسیاری از بیمارها در دوران سالمندی جلوگیری كرد.
به عنوان مثال، در صورتی كه مصرف چربی را كنترل كنیم، میزان ابتلاء به سرطان روده ، معده ، پانكراس و پروستات نیز كاهش می‌یابد و با كنترل مصرف نمك قادر خواهیم بود فشار خون خود را كنترل كنیم كه این خود منجر به كاهش بیماریهای قلبی و عروقی و در نتیجه كاهش سكته قلبی و مغزی خواهد شد.
دكتر"مینا مجد" كه سالهاست در خصوص مسائل مرتبط با سالمندان تحقیق می‌كند و دراین خصوص بروشورهایی نیز برای سازمان بازنشستگی كشوری و اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی تدوین كرده است، گفت:
مصرف یك یا دو وعده میوه و سبزیجات حدود ‪ ۳۰‬درصد خطر بیماری قلبی را كاهش می دهد.
وی افزود: اگر بتوانیم با تغذیه مناسب، از كلسترول خونمان به میزان ‪۱۰‬ درصد بكاهیم، قادر خواهیم بود خطر ابتلاء به بیماری قلبی را تا ‪ ۳۰‬درصد كاهش دهیم.
این متخصص با اشاره به این كه همزمان با افزایش سن ، توده عضلانی و سوخت و ساز بدن كاهش می‌یابد، گفت: در این شرایط، مصرف غذا كاهش می‌یابد و تغییرات ارگانیكی منجر به ایجاد سوء تغذیه در فرد سالمند خواهد شد.
وی كاهش قدرت خرید افراد سالمند به علت كاهش درآمد، دشواری تهیه مواد غذایی از بازار و یا عدم مهارت كافی برای طبخ غذا، مشكلات دندانی و انتخاب غذاهای نرم و حذف سبزیجات ، میوه و مواد خام را از عوامل مهم حذف مواد غذایی لازم و ضروری به بدن سالمندان عنوان كرد.
مجد گفت: با افزایش سن و در دوران سالمندی نیاز به انرژی در انسان كاهش می یابد، زیرا فعالیت روزانه كم شده، به تبع آن بافت عضلانی بدن به تحلیل می رود و بدن در شرایطی قرار می‌گیرد كه اگر چه نیازمند آن است كه تمام مواد غذایی لازم را دریافت كند، اما دریافت كالری اضافه نیز منجر به ایجاد توده چربی می‌شود.
وی افزود: اما در نقطه مقابل این وضعیت، مقدار پروتئین بدن در دوران سالمندی با كاهش مواجه خواهد شد و بنا بر این لازم است فرد سالمند در این شرایط پروتئین بیشتری مصرف كند.
به اعتقاد این متخصص، كمبود پروتئین در سالمندان به سیستم دفاعی بدن آسیب می‌رساند و در این شرایط بدن مستعد ابتلاء به بیماری خواهد شد.
دكتر مجد توصیه كرد:بهتر است در این شرایط ، چربی كمتری مصرف شود و مقداری كه مصرف می‌شود بایستی از نوع چربی اشباع نشده یعنی روغنهای مایع و یا روغن زیتون باشد و تا حد امكان از مصرف غذاهای سرخ شده پرهیز شود و در صورت اجبار در مصرف غذاهای سرخ شده، غذاها در حرارت كم طبخ شود تا روغن نسوزد و باقی مانده روغن نیز دور ریخته شود.
اما در مبحث تغذیه سالمندان توجه به گروه ویتامین‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است لازم است. رعایت تنوع غذایی برای تامین ویتامین‌های گروه‌بی ‪B‬ دی‪ ،D‬سی‪ C‬و یی ‪ E‬در این دوران از ضروریات اولیه است.
ویتامین‌های گروه بی‪ B‬در كاهش خطر ابتلاء به بیماریهای قلبی و عروقی بسیار موثرند.این نوع ویتامین در انواع گوشت قرمز و سفید و ماهی ، تخم مرغ ، غلات ، حبوبات ، و نیز سبزیجات برگ تیره یافت می‌شود.
جوانه غلات و حبوبات همچون جوانه گندم،ماش و عدس نیز سرشار از ویتامین- های گروه بی‪ B‬است.
دریافت ویتامین دی ‪ D‬كه می‌تواند در كنترل پوكی استخوان موثر باشد، از طریق نور مستقیم خورشید میسر است و قرار گرفتن در معرض نور خورشید از پشت شیشه هیچ تاثیر مثبتی ندارد.
دریافت ویتامین سی ‪ C‬هم از طریق خوردن میوه‌ها، سبزیجات ، گوجه فرنگی ، فلفل دلمه ، پرتقال و پیازچه باید مورد توجه قرار گیرد.
كسب ویتامین‌های گروه یی ‪ E‬و مواد معدنی كه شامل كلسیم ، آهن ، روی و آب بدن است، دارای اهمیت ویژه‌ای است. عدم تامین كلسیم بدن كه بخشی از گروه مواد معدنی است، در دوره سالمندی منجر به ایجاد پوكی استخوان می‌شود.
كمبود روی باعث ایجاد بی‌اشتهایی ، مشكلات بینایی و كندی ترمیم زخمها شده، سبب می‌شود كه مزه و طعم غذاها كمتر احساس شود.
تامین آب مورد نیاز بدن نیز برای دفع مواد زائد و سموم بدن ضروری است و برای تامین آن لازم است روزانه حداقل شش تا هشت لیوان مایعات و ترجیحا آب نوشیده شود.
سالمندان بایستی توجه كنند كه بدن آنان در هنگام انجام حركات ورزشی و یا در فصل تابستان و شروع گرما ، در هنگام ابتلاء به تب و یا اسهال و نیز در زمان استفاده از داروهای ملین و مدر به میزان آب بیشتری نیازمند است.
به گفته‌ی دكتر مینا مجد، در دوران سالمندی احساس تشنگی افراد به طور طبیعی كاهش می‌یابد و لازم است سالمندان در هر شرایطی از نوشیدن شش تا هشت لیوان آب خودداری نكنند.
این متخصص اظهار داشت: سالمندان بایستی هر روز از چهار گروه اصلی مواد غذایی شامل گروه "شیر و لبنیات" ، "گوشت ، حبوبات و مغزها" ، "گروه نان و غلات" و نیز گروه "میوه‌ها و سبزیجات" استفاده كنند.
وی گفت: مصرف غلات به همراه حبوبات مثل عدس پلو، لوبیاپلو، آش جو و همچنین غلات به همراه لبنیات مثل شیربرنج ، سوپ جو با شیر، ماكارونی با پنیر و نان و پنیر می‌تواند مجموعه پروتئینی كاملی را برای بدن فراهم كند.
این متخصص تصریح كرد: بدن فرد سالمند نیازمند آن است تا مجموعه كاملی از ویتامین‌ها و املاح را دریافت كند و به همین دلیل لازم است تااز انواع سبزیجات و میوه‌ها در برنامه روزانه بهره ببرد.
مجد افزود: میوه‌ها و سبزی‌ها علاوه بر تامین ویتامین‌ها و املاح بدن، به دلیل داشتن مقدار زیادی فیبر، از ایجاد یبوست جلوگیری می‌كند و از آنجایی كه سالمندان به علت كمی تحرك درمعرض یبوست قرار دارند با خوردن میوه و سبزیجات دیگر نیازی به مصرف ملین‌ها ندارند.
وی توصیه كرد:سالمندان، بهتر است میوه و سبزی مورد نیاز یك روز را در چهار نوبت میل كنند و در صورت بروز مشكلات دندانی برای استفاده از این گروه مواد غذایی، از روشهایی مانند خرد كردن و یا رنده كردن بهره ببرند.