یک ویروس جدید است که فقط مراکز و موسسات خاصی را در اروپا، آفریقا و خاورمیانه مورد هدف قرار میدهد.
بسیاری از بخشهای این ویروس کاملاً مشابه ویروس مشهور Stuxnet است. در بعضی قسمتها، برنامه ویروس Duqu خط به خط مشابه Stuxnet است. به همین دلیل به این ویروس، نامهای Stuxnet دوم یا Stuxnet پسر داده شده است.
Duqu به صورت «دی یو-کی یو» تلفظ میشود. این ویروس فایلهایی با پیشوند DQ بر روی کامپیوتر قربانی ایجاد میکند.
ویروس Duqu حدود هفت هفته قبل برای اولین بار مشاهده شده ولی برخی گزارشات حاکی از آن است که این ویروس از دی ماه سال گذشته فعال بوده است.
این ویروس بر روی شبکههایی که آلوده کرده است، اقدام به جمعآوری اطلاعات میکند.
ویروس ابتدا اقدام به آلوده کردن کامپیوتر میکند. نحوه این آلودگی بطور کامل و دقیق مشخص نیست ولی روشهای مختلف از جمله حافظههای USB و فریب از طریق مهندسی اجتماعیSocial Engineering، گزارش شده است.
پس از آلوده کردن کامپیوتر، ویروس با یک مرکز فرماندهی که در کشور هند است، تماس برقرار میکند. (در حال حاضر، این ارتباط قطع شده است.) از طریق این مرکز، دستورات جدید و انواع برنامههای مخرب دریافت شده و بر روی کامپیوتر قربانی به اجرا در میآید. همچنین اگر کامپیوتر آلوده، به شبکه وصل باشد، کل شبکه توسط ویروس برای شناسایی نقاط ضعف احتمالی، کنترل و بررسی شده و نتیجه به دست آمده به مرکز فرماندهی ارسال میشود.
در حال حاضر اهداف خاص ویروس Duqu مشخص نیست. احتمال داده میشود که ویروس در حال ایجاد بسترهای لازم برای انجام یک حمله خاص است. ساختار فعلی ویروس Duqu هیچگونه امکانات حمله و تخریب ندارد ولی در هر لحظه میتواند از طریق ارتباط با مرکز فرماندهی، این نوع قابلیتها را به دست آورد.
درباره قربانیان اصلی ویروس Duqu اختلاف نظر وجود دارد. برخی معتقدند که این ویروس برای حمله به مراکز صدور گواهینامههای دیجیتالی (Certificate Authority) طراحی شده و برخی دیگر، سیستمهای مدیریت صنعتی خاصی را قربانی و هدف اصلی ویروس Duqu میدانند.
با توجه به شباهت بسیار زیاد بین ویروس Stuxnet و Duqu، احتمال داده میشود همان تشکیلاتی که مسئول ساخت و توزیع ویروس Stuxnet بودند، پشت ویروس Duqu هم باشند. برخی کارشناسان، شباهت برنامه نویسی بین دو ویروس را چندان با اهمیت ندانسته و کپی برداری از ویروس های قدیمی برای ساخت ویروس های جدید را یک امر عادی و متداول می دانند. با توجه به مطرح شدن گسترده ویروس Stuxnet در رسانه های عمومی، استفاده مجدد از این ویروس برای ساخت یک ویروس دیگر و انجام یک کار مشابه، اقدام ناشیانه ای به نظر می رسد.
از کجا بدانیم آلوده به ویروس Duqu شدهایم؟
ضدویروس McAfee از اوایل هفته گذشته، با فایل های بروز رسانی DAT ۶۵۰۱ و به بعد، قادر به شناسایی ویروس Duqu است. البته احتمال دارد که گونههای جدید و جهش یافته این ویروس در طی روزهای آینده ظاهر شود. لذا به همه کاربران توصیه میشود، ضدویروس خود را همواره به روز نگهدارند.
اهمیت و خطر ویروس Duqu تا چه حد جدی است؟
در حال حاضر با از کار انداختن مرکز فرماندهی این ویروس، فعالیت چندانی از ویروس Duqu مشاهده نمیشود. البته امکان دارد که این ویروس قادر باشد با مراکز فرماندهی متعدی ارتباط برقرار کند. هنوز ساختار ویروس Duqu به دقت بررسی نشده و مشخص نیست که ویروس قابلیت برقراری ارتباط با دیگر مراکز فرماندهی را داشته باشد. از طرف دیگر، برخی کارشناسان معتقدند که تنها شباهت برنامه نویسی بین دو ویروس Duqu و Stuxnet باعث مطرح شدن گسترده این ویروس جدید شده وگرنه هزاران ویروس هم ردیف ویروس Duqu هر روز ظاهر و کشف می شوند.