بسياري از افراد به محض دردناك شدن دست و يا پاهاي خود بي‌آنكه علت آن را ريشه‌يابي كنند، اولين چيزي را كه براي كاهش درد مفاصل خود تجويز مي‌كنند، استفاده از «ارتزها» و يا همان وسايل كمكي است.

در صورتي كه ارتزها به همان مقدار كه مي‌توانند مفيد و سودمند باشند، مصرف بي‌رويه آن نيز مي‌تواند موضوع مخرب و غيرقابل جبراني را در پي داشته باشد.

بلال ساوه‌اي ، كارشناس ارتوپدي فني درباره اين موضوع به «جام‌جم» مي‌گويد: ارتزها شامل وسايل كمكي جانبي هستند كه هدفشان اصلاح دفرميتي (بد شكلي‌ها)، پشتيباني كردن اندام و كنترل حركات آن از لحاظ عملكرد است و به 2‌دسته استاتيك (ثابت) و دايناميك (متحرك) تقسيم مي‌شود.

به گفته وي معمولا وسايل كمكي ارتز شامل انواع مچ بند و زانو بند است كه استفاده آنها بدون تجويز و نسخه پزشك ممنوع است، چرا كه مصرف خودسرانه اين وسايل مي‌تواند ضرررسان باشد و از آنجا كه تنوع اين كمكي‌ها بسيار بالاست، گاهي داروخانه‌ها نيز در راهنمايي افراد براي خريد اين نوع ارتزها دچار اشتباه مي‌شوند.

در نوع ثابت (استاتيك) ارتزها، وسيله كمكي بر‌روي اندام قرار مي‌گيرد و مفصل را ثابت نگه‌مي‌دارد ولي در نوع متحرك (دايناميك) وسيله كمكي به شكل جبراني، حركت نيز ايجاد مي‌كند و نيروي لازم را يا از توان باقي مانده عضو مي‌گيرد و يا از يك منبع خارجي، همانند مچ بندها.

اين ارتوپد با بيان اين كه ارتزها از لحاظ كاربردي به سه دسته تقسيم مي‌شوند، مي‌افزايد: برخي از ارتزها به بيماراني كه عمل جراحي كرده‌اند تجويز مي‌شود و دسته ديگر براي ثابت نگه داشتن كامل عضو به كار مي‌رود و دسته آخر ارتزها اغلب نوعي كمك كننده به عضو محسوب مي‌شود.

وي يادآور مي‌شود: استفاده از ارتزها زماني مفيد خواهد بود كه بجا و در جاي خود استفاده شوند، به عنوان مثال بايد به ياد داشت كه هيچ‌گاه نبايد زانوبند را به هنگام خواب به پا بست چرا كه استفاده طولاني‌مدت از آن مي‌تواند عضلات را آتروپي ‌(آب) كند كه در صورت صدمه ديدن عضلات چهار سرراني، اثرات مخربي در پي آن ايجاد خواهد شد.

مهندس ساوه‌اي با اشاره به اين كه استفاده نابجا از ارتزها مي‌تواند مشكلات فراواني را براي افراد ايجاد كند، متذكر مي‌شود: از آنجا كه زانوبندها داراي انواع متفاوتي‌‌اند، داروخانه‌ها نيز قادر به تشخيص و شناخت و ارائه زانوبند مناسب به مراجعه‌كننده نخواهند بود و همين امر مي‌تواند بيماري فرد را تشديد كند، چرا كه برخي از زانوبندها نيمه‌ آماده و برخي ديگر ساختني‌‌اند و بايد زيرنظر ارتوپدي فني ساخته شود، بنابراين از حيطه فعاليت‌ داروخانه‌ها خارج است.

اين مهندس ارتوپدي فني با بيان اين‌كه كلينيك‌هاي ارتوپدي فني مي‌توانند پاسخگوي نياز اين افراد باشند، عنوان مي‌كند: مچ‌بندها نيز داراي انواع و جنس‌هاي مختلفي هستند كه استفاده نابجا از آنها مي‌تواند به عضلات مچ دست آسيب وارد كند بنابراين به هر بيماري گفته مي‌شود كه بيشتر در چه ساعاتي از شبانه‌روز از مچ‌بند استفاده كند.

مدت استفاده از ارتزها
مدت استفاده از كمكي‌ها بستگي به ساختار بدن و نوع بيماري دارد به عنوان مثال از كفي‌ طبي‌ها معمولا براي پاهاي كوتاه و بلند استفاده مي‌شود و بايد هميشه از آن استفاده كرد ولي اين موضوع را نيز نبايد فراموش كرد كه استفاده بيهوده و نابجا از ارتزها مي‌تواند اثرات برگشت‌ناپذيري براي فرد به همراه داشته باشد.